Mozaika podłogowa katedry jest znacznych rozmiarów, rozciąga się na całej długości nawy głównej i składa się z około 600 000 polichromowanych tesser z lokalnego wapienia. Przedstawia ona Drzewo Życia i została zamówiona przez biskupa Gionata w 1163 roku, a wykonana przez mnicha Pantaleone z opactwa S. Nicola di Casale w Otranto, który ukończył dzieło w 1165 roku.Pierwszą osobliwością mozaiki jest fakt, że ma ona wyryte imię jej autora, w korespondencji z głównym wejściem, co jest faktem co najmniej niezwykłym jak na tamte czasy i prawdopodobnie wynika z przywileju uznania dla artysty jako podziękowania za wspaniały sukces dzieła.Jak wspomniano, znaczenie, jakie większość ekspertów przypisuje przedstawieniu, to Drzewo Życia, ale istnieją kontrowersyjne teorie i nigdy nie osiągnięto wniosku, który zadowalałby wszystkie szkoły myślenia, pozostawiając zasłonę tajemnicy wokół dzieła.Wiadomo jednak, że wokół drzewa, które rozciąga się od wejścia do prezbiterium, rozgrywa się wiele scen ze Starego Testamentu, symbolizujących męczącą drogę człowieka do pokonania grzechów i osiągnięcia wiecznego zbawienia: wydarzenia z udziałem Adama i Ewy, Kaina i Abla, koncepcja piekła i raju. Nie brak tu odniesień mitologicznych i historycznych, jak choćby do króla Artura czy Aleksandra Wielkiego. Bardzo efektowne jest również przedstawienie dwunastu miesięcy roku, którym poświęcona jest okrągła część, jak również przedstawienie względnych prac sezonowych.Bogactwo i różnorodność elementów i symboli jest kolejnym dowodem na to, że Otranto zawsze było miejscem spotkania kultur, narodów i różnych prądów artystycznych i kulturowych. Położenie geograficzne miasta ułatwiło spotkanie i wymianę między Zachodem a Wschodem, często narażając to miejsce na ataki i inwazje, które bardziej niż na korzyść, narzucały własną kulturę. Po tysiącleciach historii pozostały skarby, odciski, znaki przejścia różnych ludów, które wzbogaciły skarby Otranto również i przede wszystkim z artystycznego punktu widzenia.
